محمد سعيد جانب اللهى
321
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
زايش ديگرى در بهار ، چنين گوسفندى يك يا دو ماه پس از زايمان اول مجددا حامله مىشود . زايش معمولى مربوط به زمانى است كه مرحلهء قوچاندازى انجام شده باشد كه اين عمل منحصرا در قشلاق صورت مىگيرد . اول چله قوچ مست مىشود ، براى رها كردن قوچ در گله شرايط خاصى را بايد در نظر گرفت اولا گوسفند هم بايد فحل يا به اصطلاح بر باشد كه قوچ را به خود بپذيرد ، زمان رها كردن يعنى از لحاظ تقويم زمانى هم اهميت دارد ، مثلا نبايد قمر در عقرب باشد و در دورهء طلوع ستار « 1 » هم نباشد . ستار نام يك ستاره است كه در چهار جهت « 2 » مىچرخد و آدم و حيوان نبايد رو به سوى آن حركتى داشته باشند . در غير اين صورت آسيب خواهند ديد . قوچ را هم نبايد رو به آن ستاره وارد گله كرد . يك قوچ براى پنجاه گوسفند كافى است ، براى تكه « 3 » بز نر هم همين شرايط حاكم است ، تكه را در آخر پاييز در گله رها مىكنند ، تكه اگر در سن بالا باشد براى جفتگيرى مناسب نيست . زيرا بزغالهء آن كوچك مىشود ولى قوچ برعكس اگر سن آن بيشتر باشد برهاش قوىتر خواهد شد . معمولا قوچ را زمانى در گله رها مىكنند كه با احتساب دورهء باردارى دام وقتى از قشلاق براى ييلاق حركت مىكنند گوسفندها زايمان كرده باشند و بتوانند در لار برهها را از مادر جدا كنند . مشخصات قوچ نمونه براى جفتگيرى : براى انتخاب قوچ جهت جفتگيرى نمونهء مناسب را در نظر مىگيرند ، براى انتخاب نمونه ضوابط زير رعايت مىشود . 1 . مهرهء كمر استخوان بايد سفت و پهن باشد . 2 . سينه و گردن و شانه بلند و صاف باشد . 3 . پشم مقاوم و پرپشت داشته باشد و اگر كمپشت باشد حيوان مريض مىشود و زودبهزود سرما مىخورد . اگر پشم تنك يا به اصطلاح بادى باشد مناسب نيست ، هنگام حركت علفزارها پشم حيوان به بوتهها گير كرده كنده مىشود ، اما قرق « 4 » و فشرده كه باشد ، باد در آن نفوذ نمىكند و گوسفند در برابر سرما مقاوم است . 4 . قلم پا باريك باشد و اين از مشخصات قوى بودن نيروى جنسى است . 5 . پوزه باريك و به اصطلاح مار پوز باشد .
--> ( 1 ) . setar ( 2 ) . اول از شرق مىزند ، روز بعد بين غرب و جنوب ، بعد ما بين جنوب و شرق ، سپس در شمال شرقى مىزند ، چهار روز هم در وسط آسمان است و دو روز هم در زمين است . اين ستاره ديده نمىشود از روى حساب ماه و سال مىدانند كه در چه وضعى قرار دارد ، هشت روز هست ، يك روز نيست . بر اين باورند كه در آن روزها زيرزمين است . ( 3 ) . taka ( 4 ) . qereq